Năm 2024 tôi gãy cả hai chân, nằm nhà ba tháng. Tôi hay kể phần “mua ván trượt đi làm lại” vì nó nghe khá ngầu. Nhưng có một phần tôi ít kể: trong ba tháng đó, tôi ăn như một cái máy.
Không phải vì đói. Là vì buồn, vì bí bách, vì ngồi nhìn bạn bè người ta đi tới đi lui còn mình thì không đứng dậy nổi. Cứ với tay là có cái bỏ vào miệng. Bimbim, bánh kẹo, đồ ngọt. Ăn xong không thấy đỡ hơn, mà tôi vẫn ăn.
Sau này tôi mới hiểu, đó không phải cơn đói. Đó là cái đầu đang căng, và cái miệng đang trả bài giùm.
Căng thẳng nó lừa cái bụng mình
Tôi đọc được là khi mình stress, cơ thể tiết ra một loại hoóc-môn tên cortisol – nó khiến mình khó gọn người hơn, và tệ hơn, nó đẩy mình vào kiểu ăn cho đã, ăn không kiểm soát.
Nghĩ lại đúng thật. Những lúc dí deadline, hay cãi nhau với vợ, hay chỉ là một ngày mọi thứ không xuôi – y như rằng tôi mò xuống bếp, không phải vì đói. Ăn vội, nuốt vội, đồ thì toàn thứ nhanh-gọn-không-lành. Rồi tối lại đầy bụng, khó chịu.
Mấy chiêu tôi tự tập, đơn giản thôi
Tôi không có ý chí thép gì đâu. Tôi chỉ tìm mấy cách đủ dễ để một thằng lười như tôi làm được.
Đợi mười lăm phút trước khi ăn. Lúc căng, tay tôi tự động với snack. Giờ tôi tập tự hỏi “mình đói thật, hay đang bực?”. Đợi mười lăm phút rồi hỏi lại. Nhiều lần cơn thèm nó tự đi mất – hóa ra không phải đói.
Uống một ly nước. Nghe quê nhưng thật. Ly nước làm mình no tạm một lúc, đủ để cái đầu nguội lại và mình nghĩ tỉnh hơn.
Đừng ăn trong vô thức. Tôi bỏ được cái tật vừa xem điện thoại vừa nhai. Ăn mà đầu để chỗ khác thì tay cứ bốc, hết lúc nào không hay. Vừa làm việc vừa ăn cũng y vậy.
Ăn chậm lại. Ăn nhanh quá thì gần như chưa kịp nếm, mà não chưa kịp báo “no rồi”. Tới lúc nó báo thì mình đã ăn quá tay. Tôi tập nhai kỹ từng miếng – nghe hơi thiền, nhưng hiệu quả bất ngờ.
Lên sẵn thực đơn – cái này tôi còn kém. Tôi lười khoản kế hoạch, hay để tới lúc đói mới nghĩ ăn gì – mà đói với căng thì toàn chọn đồ nhanh-gọn-không-lành. Có người bày cách lên thực đơn cả tuần cho nhà bận rộn, đỡ tốn tiền lại đỡ phải nghĩ, tôi đọc thấy hợp lý, đang định thử.
Đi bộ. Cái này cứu tôi. Sau tai nạn tôi không đá bóng được nữa, chuyển sang đi bộ rồi chạy bộ. Ban đầu chỉ để chân hồi lại. Nhưng tôi nhận ra: mỗi lần căng mà đi được một vòng, cơn muốn-ăn-cho-đã nó tan.
Giờ tôi đặt mục tiêu chạy 21 cây số trong năm nay. Không phải để khoe với ai. Mỗi lần chạy được một vòng, tôi thấy mình đỡ hơn cái hồi nằm một chỗ bốc bimbim.
Cái cơ thể nó nói suốt, mà mình bận nghe người khác
Chúng ta bận nghe cả thế giới. Nghe sếp, nghe khách, nghe con khóc, nghe điện thoại. Ít khi nào chịu ngồi nghe chính cái cơ thể mình đang nói gì.
Mà nó nói suốt đấy. Lúc mình với tay lấy đồ ăn không phải vì đói – là nó đang bảo “tôi đang căng, không phải đang đói”.
Ba tháng nằm một chỗ dạy tôi nghe được câu đó. Đắt, nhưng đáng.
Vài câu hay được hỏi (FAQ)
Tại sao càng căng thẳng lại càng thèm ăn?
Khi stress, cơ thể tiết cortisol – nhiều người vì thế mà thèm ăn, nhất là đồ ngọt, đồ béo, và ăn cho đã chứ không hẳn vì đói. Đây là chuyện tôi đọc và thấy đúng với mình, không phải lời khuyên y khoa – ai gặp tình trạng nặng hoặc kéo dài thì nên hỏi người có chuyên môn.
Làm sao biết mình đói thật hay chỉ đang căng?
Mẹo tôi hay dùng: khoan ăn, đợi mười lăm phút hoặc uống một ly nước rồi hỏi lại. Đói thật thì cơn đói vẫn còn đó; “đói do căng” thì thường tự tan.
Đôi dòng về người viết — Tôi là Vũ Đức Hiếu, làm Marketing ở Nha khoa Dr Hưng – người ngồi sau những clip trước–sau, làm nội dung, tiếp khách. Mấy chuyện trong bài là tôi kể từ trải nghiệm của chính mình, không phải lời khuyên của bác sĩ. Cái gì thuộc chuyên môn sức khỏe, bạn cứ hỏi người có nghề cho chắc.
— Hiếu